Ασφαλείς συνθήκες κατά την παραγωγή

Οι εργασίες στα βιομηχανικά συνεργεία επιφυλάσσουν συχνά κινδύνους για τη σωματική ακεραιότητα και την υγεία των εργαζομένων. Οι κίνδυνοι αυτοί συνήθως προέρχονται είτε από τη χρήση των εργαλείων χειρός και των εργαλείων ισχύος, είτε από τις εργασίες σε ύψη και τις μεταφορές βαριών φορτίων. Ιδιαίτερες απαιτήσεις ασφαλείας έχουν οι κατεργασίες των μετάλλων στις εργαλειομηχανές.

Εργαλεία χειρός

Οι εργασίες στις οποίες χρησιμοποιούνται εργαλεία χειρός καλύπτουν όλο το φάσμα των εργασιών στην παραγωγή στη συντήρηση και στις κατασκευές , και περιλαμβάνουν λειάνσεις, κοπές, συσφίξεις κ.λ.π. Τα αντίστοιχα εργαλεία χειρός είναι πολυάριθμα και η χρήση τους γίνεται τόσο στο πεδίο όσο και στους χώρους των συνεργείων.

Κίνδυνοι

Η χρήση εργαλείων χειρός από τους εργαζόμενους στην παραγωγή και στα συνεργεία από συχνή ως συνεχής. Οι κίνδυνοι από τα εργαλεία χειρός είναι περιορισμένοι, προκαλούνται από την ακατάλληλη χρήση των εργαλείων ή τη μη συντήρηση τους και έχουν σαν συνέπεια μικροτραυματισμούς.

Κατά τη χρήση των εργαλείων με τα οποία γίνεται κρούση βοηθητικών εργαλείων (σφυρί και σκαρπέλο) υπάρχει κίνδυνος τραυματισμού του προσώπου (μάτια) ή των χεριών εάν γίνει ακατάλληλη χρήση των εργαλείων (π.χ. χρήση κατσαβιδιού αντί για σκαρπέλο). Εάν δεν γίνει ορθή χρήση των εργαλείων κοπής (π.χ. ανάποδη τοποθέτηση ή ελλιπής τάνυση της λάμας) όπως το σιδεροπρίονο, μπορεί να προκληθούν κοψίματα. Η επεξεργασία, με εργαλεία χειρός, τμημάτων του εξοπλισμού, που έχει μη λειασμένες άκρες, μπορεί να προκαλέσει εκδορές ή σε ακραίες περιπτώσεις κοψίματα.

Πέρα από τους παραπάνω κινδύνους για την υγεία των εργαζομένων, η χρήση εργαλείων στο χώρο του πεδίου προκαλεί κινδύνους για την ασφάλεια της επιχείρησης καθώς οι πιθανοί σπινθήρες από τη χρήση των εργαλείων (π.χ. σφυριών) μπορεί να προκαλέσουν πυρκαγιά ή έκρηξη.

Μέτρα προστασίας και εκτίμηση κινδύνου

Τα μέτρα προστασίας που εφαρμόζονται είναι ατομικά και περιλαμβάνουν τη χρήση γυαλιών και γαντιών για την αποτροπή τραυματισμού των ματιών και χεριών. Οι κίνδυνοι από τη χρήση των εργαλείων χειρός είναι συνήθως μικροί και ελέγχονται αποτελεσματικά με την εφαρμογή των ατομικών μέσων προστασίας. Ο κίνδυνος πυρκαγιάς ή έκρηξης στο πεδίο από σπινθήρες -αν εκεί έχουμε ένα περιβάλλον που περιέχει ατμούς εκρηκτικών αερίων- ελέγχεται αποτελεσματικά με τη χρήση αντιεκρηκτικών εργαλείων (όχι σιδηρά εργαλεία) και τον έλεγχο καταλληλότητας της ατμόσφαιρας από την πυροσβεστική πριν την έναρξη των εργασιών.

Χρήση εργαλείων ισχύος

Τα εργαλεία ισχύος έχουν σχετικά μικρό μέγεθος, χρησιμοποιούν ηλεκτρισμό ή αέρα ως κινητήριο δύναμη και χρησιμοποιούνται στο πεδίο (φορητά) και στο χώρο των μηχανουργείων (φορητά ή σταθερά). Τα εργαλεία ισχύος είναι πολλών ειδών. Τα κυριότερα είναι τα εργαλεία σύσφιξης (αερόκλειδα), διάτρησης (αερόσφυρες και δράπανα), κοπής (τροχοί κοπής και μικρή πριονοκορδέλα) και λείανσης (τροχοί λείανσης).

Περιγραφή εργασιών

Το αερόκλειδο αποτελεί εργαλείο σύσφιξης και χρησιμοποιεί αέρα σαν κινητήριο δύναμη. Χρησιμοποιείται για την ταχεία σύσφιξη ή λύσιμο παξιμαδιών σε σημεία όπου είναι διαθέσιμη λήψη αέρα. Τα ηλεκτρικά πριόνια χρησιμοποιούνται για την κοπή τεμαχίων μεγάλου μεγέθους στο χώρο του Μηχανουργείου. Οι αερόσφυρες χρησιμοποιούνται για την εκτέλεση μικροεκσκαφών. Τα δράπανα είναι φορητά ή σε σταθερή βάση. Οι τροχοί κοπής χρησιμοποιούν κατάλληλο δίσκο (σμυριδοτροχό) σε υψηλή ταχύτητα για τη λείανση επιφανειών. Οι τροχοί κοπής ή λείανσης είναι φορητοί ή σταθεροί ανάλογα με το μέγεθός τους. Η πριονοκορδέλα του ξυλουργείου είναι μικρού μεγέθους. Τα εργαλεία ισχύος χρησιμοποιούνται πολύ συχνά από τους εργαζόμενους του Ηλεκτρολογικών και Μηχανολογικών συνεργείων συντήρησης. Κατά την εργασία στο πεδίο χρησιμοποιούνται κυρίως εργαλεία ισχύος με αέρα για την αποτροπή κινδύνων πυρκαγιάς ή έκρηξης. Εργαλεία όπως η αερόσφυρα χρησιμοποιούνται σπάνια

Κίνδυνοι

Σε όλα τα εργαλεία ισχύος υπάρχει ένα στοιχείο του εργαλείου (π.χ. καρυδάκι, τρυπάνι, δίσκος κοπής ή λείανσης) το οποίο περιστρέφεται με μεγάλη ταχύτητα. Αυτό έχει σαν συνέπεια, σε περίπτωση μη ορθής συναρμογής του περιστρεφόμενου στοιχείου στο εργαλείο, την εκτίναξή του, με συνέπεια τραυματισμό του εργαζόμενου. Ο τραυματισμός μπορεί να είναι σοβαρός ιδιαίτερα στα ατυχήματα με τροχό κοπής.

Η υψηλή ταχύτητα περιστροφής των εργαλείων ισχύος δημιουργεί κινδύνους και από τα τεμάχια που επεξεργάζονται με τα εργαλεία ισχύος. Αν τα τεμάχια αυτά δεν είναι σωστά στερεωμένα, μπορεί να εκτοξευτούν προκαλώντας σοβαρούς τραυματισμούς στο χειριστή του εργαλείου ή σε διερχόμενους εργαζόμενους. Οι κίνδυνοι είναι αυξημένοι κατά τη χρήση εργαλείων ισχύος για την επεξεργασία μικρών τεμαχίων εξοπλισμού σε συνεργεία, όπου η συγκέντρωση εργαζομένων είναι μεγάλη. Η χρήση γαντιών σε συνδυασμό με προσέγγιση των χεριών στο σημείο διάτρησης ή κοπής μπορεί να οδηγήσει σε παράσυρση του χεριού από τα περιστρεφόμενα στοιχεία των εργαλείων προκαλώντας τραυματισμούς στα χέρια ή και ακρωτηριασμό. Αντίστοιχοι κίνδυνοι, αλλά με σοβαρότερες επιπτώσεις (έως θάνατο) υπάρχουν και από την πιθανή χρήση χαλαρού ρουχισμού (ζώνες που πετάνε, μανίκια που κρέμονται κ.λ.π.).

Κατά τη χρήση των εργαλείων κοπής ή λείανσης μπορεί να εκτοξευτούν σπινθήρες σε μεγάλες αποστάσεις. Οι σπινθήρες είναι δυνατό να προκαλέσουν μικροεγκαύματα, τραύματα στα μάτια ή και πυρκαγιά – έκρηξή.

Θόρυβος

Ο θόρυβος αποτελεί ένα σημαντικό κίνδυνο από τη χρήση των εργαλείων ισχύος ιδιαίτερα από τα εργαλεία κοπής ή λείανσης. Η ισχύς του θορύβου κατά τη χρήση δίσκων κοπής υψηλής ταχύτητας είναι της τάξεως 100 dB γεγονός που επιβάλλει τη χρήση ατομικών μέσων προστασίας. Ιδιαίτερα κατά τη χρήση των παραπάνω εργαλείων σε κλειστούς χώρους μεγάλων συνεργείων η έκθεση των εργαζομένων σε θόρυβο γύρω από τους τροχούς ή πριόνια είναι πολύ υψηλή διότι δεν υπάρχει διαχωρισμός και ηχομόνωση των θέσεων εργασίας. Πρόσθετα μέτρα πρέπει να λαμβάνονται για τον περιορισμό του θορύβου σε χώρους μηχανουργείων με διερεύνηση της δυνατότητας διαχωρισμού και ηχομόνωση των θέσεων εργασίας των τροχών κοπής – λείανσης και των πριονιών έτσι ώστε να μην εκτίθενται οι εργαζόμενοι σε υψηλές στάθμες θορύβου. Η χρήση των ηλεκτρικών εργαλείων παρουσιάζει όλους τους γενικούς κινδύνους από τη χρήση ηλεκτρικού ρεύματος, αλλά και κινδύνους από σπινθηρισμό των κινητήρων των εργαλείων με παρεπόμενη πυρκαγιά ή έκρηξη.

Δονήσεις

Πέρα από τα παραπάνω, τα εργαλεία ισχύος παρουσιάζουν κινδύνους από τις δονήσεις που παράγουν τα κινούμενα μέρη τους. Η δόνηση αυτή είναι υψηλής συχνότητας λόγω της υψηλής ταχύτητας περιστροφής των κινούμενων μερών των εργαλείων και εντοπίζεται στην περιοχή του χεριού του χειριστή. Η έκθεση σε αυτές διαρκεί όσο η χρήση του εργαλείου.

Η δόνηση στο χέρι του χειριστή είναι συνήθως μικρή (π.χ. έντονη δόνηση για 2-3 δευτερόλεπτα κατά το τελικό στάδιο του σφυξίματος παξιμαδιών κατά τη χρήση αερόκειδων με μείωση της συχνότητας της) με αποτέλεσμα ο κίνδυνος από τις δονήσεις για τον εργαζόμενο από τη χρήση των περισσότερων εργαλείων ισχύος να είναι αμελητέος.

Μέτρα προστασίας και εκτίμηση κινδύνου

Τα εργαλεία ισχύος καλό είναι να διαθέτουν κατάλληλους διακόπτες λειτουργίας ώστε να είναι δυνατό το έγκαιρο σταμάτημα τους σε περίπτωση ατυχήματος περιορίζοντας έτσι τις συνέπειες του. Οι διακόπτες είναι διαφόρων ειδών (π.χ. δύο θέσεων, συνεχούς πίεσης) ανάλογα με το εργαλείο. Τα εργαλεία ισχύος πρέπει να διαθέτουν μηχανισμούς ασφάλισης των περιστρεφόμενων μερών τους (αερόκλειδα με ασφάλεια, τσοκ δράπανου κ.α.). Τα εργαλεία λείανσης / κοπής (φορητά ή σταθερά) φέρουν κατάλληλους σταθερούς προφυλακτήρες για να μην εκτοξεύονται σπινθήρες προς την κατεύθυνση του χειριστή του εργαλείου όπως και τα φορητά εργαλεία κοπής. Τα σταθερά εργαλεία (δράπανα, σταθεροί τροχοί κοπής) στο χώρο των συνεργείων διαθέτουν συστήματα σύσφιξης των τεμαχίων που επεξεργάζονται.

Σύμφωνα με τις απαιτήσεις της άδειας εκτέλεσης εργασίας, πριν την έναρξη εργασιών στο πεδίο γίνεται έλεγχος για την παρουσία εύφλεκτων αερίων. Κατά την εκτέλεση της εργασίας γίνεται χρήση τρεχούμενου νερού στο δάπεδο, χρησιμοποιούνται βρεγμένοι μουσαμάδες και υπάρχουν σε ετοιμότητα πυροσβεστικά μέσα. Τα ατομικά μέτρα προστασίας περιλαμβάνουν τη χρήση γυαλιών ή προσωπίδας. Οι κίνδυνοι από τη χρήση των εργαλείων ισχύος είναι υπαρκτοί αλλά οι περισσότεροι μπορούν να ελέγχθούν αποτελεσματικά με τα μέτρα προστασίας (ατομικά και μη) τα οποία όμως πρέπει να τηρούνται ευλαβικά.

Εργασίες σε ύψη

Κατά την εκτέλεση εργασιών συντήρησης είναι απαραίτητο, σε σημεία που δεν υπάρχουν πατάρια ή διάδρομοι, οι εργαζόμενοι να εργάζονται σε ύψος με άμεσο κίνδυνο της ζωής τους σε περίπτωση πτώσης τους. Ανάλογα με τη θέση του σημείου και το είδος της εργασίας υπάρχουν διαφορετικές μέθοδοι εργασίας για την αντιμετώπιση του κινδύνου της πτώσης.

Ζώνη ασφαλείας

Οι εργασίες μικρής κλίμακας που δεν απαιτούν τη χρήση πολλών ή βαρέων ή ογκωδών εργαλείων εκτελούνται με τη χρήση ατομικής ζώνης ασφαλείας (πρότυπο ΕΝ341, 348). Απαγορεύεται η εκτέλεση εργασιών από εργαζόμενο με χρήση ζώνης ασφαλείας χωρίς την παρουσία και άλλου εργαζομένου. Η ζώνη ασφαλείας έχει ιμάντα αιώρησης μικρού μήκους (1m) έτσι ώστε να μειώνεται ο κίνδυνος κτυπήματος σε στοιχεία του εξοπλισμού μετά από αιώρηση του εργαζομένου.

Σκαλωσιές

Η χρήση μεταλλικών σκαλωσιών γίνεται κατά την εκτέλεση εργασιών που απαιτούν χρήση εργαλείων σχετικά μεγάλου βάρους ή όγκου, τη μετακίνηση του εργαζόμενου σε μεγάλες επιφάνειες και την παρουσία πολλών εργαζομένων. Οι συνήθεις σκαλωσιές είναι απλού τύπου. Κρεμαστές σταθερές σκαλωσιές χρησιμοποιούνται για την εκτέλεση εργασιών σε πολύ ψηλά σημεία όπου δεν είναι δυνατό να κατασκευαστούν σκαλωσιές από το επίπεδο του εδάφους.

Για την κατασκευή των σκαλωσιών υπάρχουν αντίστοιχες διατάξεις του ΣΟΔ. Η κατασκευή τους πρέπει να εκτελείται από εξαιρετικά πεπειραμένο προσωπικό. Το θέμα της ασφάλειας των σκαλωσιών ενδιαφέρει ιδιαίτερα τους εργαζομένους και δεν δέχονται να εργαστούν σε ακατάλληλες σκαλωσιές. Οι σκαλωσιές πρέπει να διαθέτουν στερεά πατώματα από ξύλινα μαδέρια κατάλληλης ποιότητας και διαστάσεων τα οποία αντικαθίστανται τακτικά. Σε κάθε επίπεδο εργασίας πρέπει να υπάρχει στις εξωτερικές πλευρές της σκαλωσιάς κουπαστή και σανίδα μεσοδιαστήματος για την αποτροπή πτώσης των εργαζομένων. Για τη βελτίωση της σταθερότητας της σκαλωσιάς να χρησιμοποιούνται χιαστί αντιρίδες. Οι εργαζόμενοι όταν εργάζονται σε σκαλωσιές να φέρουν ατομικά μέτρα προστασίας όπως το κράνος, γάντια, και υποδήματα εργασίας.

Η στερέωση των κρεμαστών σκαλωσιών γίνεται από κατάλληλα σταθερά σημεία των κτιρίων ή ανοικτών κατασκευών λαμβάνοντας υπόψη την απόσταση από γραμμές μεταφοράς ρεύματος, σωληνώσεων, βαλβίδων έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η ασφάλεια των εργαζομένων αλλά και του εξοπλισμού. Η θέση των σκαλωσιών πρέπει να είναι τέτοια ώστε να μην αποκλείεται η πρόσβαση σε σκάλες.

Καλαθοφόρο

Το καλαθοφόρα οχήματα χρησιμοποιούνται μόνο για την επιθεώρηση δυσπρόσιτων σημείων στα οποία απαιτείται να εκτελεστούν εργασίες καθώς και για τη μεταφορά μικροϋλικών στα σημεία αυτά. Το καλάθι πρέπει να διαθέτει κουπαστή με προστατευτικό μεσοδιαστήματος για την ασφαλή παρουσία εργαζομένων σε αυτό.

Εκτίμηση κινδύνου

Οι κίνδυνοι που διατρέχουν οι εργαζόμενοι στην παραγωγή και στα συνεργεία από την εργασία σε ύψη είναι υπαρκτοί. Τα μέτρα που λαμβάνονται πρέπει να είναι τα ενδεικνυόμενα με αποτέλεσμα ο κίνδυνος να είναι ελεγμένος. Έχει παρατηρηθεί ότι οι εργαζόμενοι γενικά τηρούν τα μέτρα προστασίας από το ύψος, όμως έχει παράλληλα επισημανθεί η ύπαρξη μεμονωμένων περιπτώσεων εργαζομένων που αντιδρούν στη χρήση ζώνης ασφαλείας διότι δυσχεραίνει την κινητικότητά τους κατά την εργασία. Επίσης έχει παρατηρηθεί ότι οι εργαζόμενοι που εκτελούν συχνά εργασίες σε ύψη είναι εκείνοι που δεν επιδεικνύουν τη δέουσα προσοχή για τους κινδύνους από το ύψος έχοντας αποκτήσει μία ψευδαίσθηση σιγουριάς. Επιβάλλεται επομένως η εντατικοποίηση της εκπαίδευσης στους εργαζομένους για τους κινδύνους από ύψη και τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται έτσι ώστε να μην προβάλλονται δικαιολογίες για την αποφυγή χρήσης των μέσων προστασίας όταν αυτό απαιτείται.

Μετακίνηση φορτίων

Κατά τη διάρκεια εργασιών συντήρησης είναι δυνατό να απαιτηθεί η μετακίνηση φορτίων. Στην περίπτωση μεγάλου φορτίου, εάν αυτό μετακινηθεί χειρωνακτικά από τους εργαζόμενους, υπάρχει υψηλός κίνδυνος πρόκλησης τραυματισμού κυρίως στη μέση. Επιπρόσθετα, στην περίπτωση που κατά την μεταφορά του φορτίου υπάρξει πτώση του λόγω γλυστρίματος ή κούρασης του εργαζομένου, υπάρχει πρόσθετος κίνδυνος τραυματισμού των ποδιών. Για να ελεγχθούν οι παραπάνω κίνδυνοι καλό είναι να εφαρμόζεται σε ευρεία κλίμακα η χρήση μηχανικών μέσων για τη μετακίνηση φορτίων. Στα σημεία του πεδίου όπου πιθανώς απαιτείται η μετακίνηση μεγάλων φορτίων (π.χ. κινητήρες) οι εγκαταστάσεις του εκάστοτε εργοστασίου καλό είναι να διαθέτουν κατάλληλα σημεία ανάρτησης τροχαλιών πάνω από τους κινητήρες. Για την απομάκρυνση των φορτίων από το χώρο του πεδίου καλό είναι να χρησιμοποιούνται ανυψωτικά οχήματα (περονοφόρα ή γερανοί). Εάν το φορτίο βρίσκεται σε εσωτερικό σημείο των Μονάδων Παραγωγής, στο οποίο δεν είναι δυνατή η πρόσβαση ανυψωτικών μηχανημάτων, καλό είναι να χρησιμοποιούνται καρότσια για τη μετακίνηση τους στην περιφέρεια των Μονάδων στην οποία έχουν πρόσβαση τα ανυψωτικά οχήματα. Η μετακίνηση των φορτίων μέσα στο χώρο των συνεργείων πρέπει να γίνεται με γερανογέφυρες που υπάρχουν στα συνεργεία.

Στους χώρους των αποθηκών εξοπλισμού και αναλωσίμων υλικών πρέπει να εφαρμόζεται η χρήση μηχανικών μέσων για την εισαγωγή φορτίων μεγάλου βάρους. Σε αποθήκες χημικών στις οποίες αποθηκεύονται υλικά σε συσκευασίες μεγάλου βάρους (συνήθως βαρέλια) καλό είναι να είναι δυνατή η είσοδος περονοφόρων μηχανημάτων για την τοποθέτηση των φορτίων στη θέση τους ή τη μετακίνηση τους. Για τη μετακίνηση μεγάλων φορτίων στους εσωτερικούς χώρους των αποθηκών γενικής χρήσης μπορούν να χρησιμοποιούνται καρότσια. Το πλάτος των διαδρόμων μιας γενικής αποθήκης πρέπει να είναι κατάλληλο έτσι ώστε να είναι δυνατή η πρόσβαση των καροτσιών σε κάθε σημείο της. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι οι κίνδυνοι από χειρονακτική μετακίνηση φορτίων μπορούν να γίνουν πολύ μικροί όταν εφαρμόζεται σε ευρεία κλίμακα η χρήση μηχανικών μέσων για τη μετακίνηση φορτίων.

Χρήση εργαλειομηχανών

Οι εργαλειομηχανές αποτελούν βασικές μηχανές μορφοποίησης και επεξεργασίας τεμαχίων εξοπλισμού. Οι συνήθεις εργαλειομηχανές είναι τόρνοι, μεγάλα δράπανα, πρέσες, φρέζες, πλάνες, παλινδρομικά πριόνια. Οι εργαλειομηχανές διαθέτουν συνήθως ένα εξάρτημα («εργαλείο») υψηλής σκληρότητας και κατάλληλου σχήματος με το οποίο επιτυγχάνεται η επεξεργασία του εξοπλισμού. Οι εργαλειομηχανές διαθέτουν ένα ή περισσότερα στοιχεία τα οποία κινούνται περιστροφικά ή παλινδρομικά. Στο τόρνο το επεξεργαζόμενο τεμάχιο περιστρέφεται και έρχεται σε επαφή με το κοπτικό εργαλείο. Στα μεγάλα δράπανα ή παλινδρομικά πριόνια το επεξεργαζόμενο τεμάχιο είναι σταθερό ενώ περιστρέφεται το εργαλείο της μηχανής (τρυπάνι ή λάμα κοπής).

Οι εργαλειομηχανές που χρησιμοποιούνται σε μεγάλα μηχανουργεία και για τις οποίες είναι σκόπιμο να προβλέπονται ειδικά μέτρα ασφαλείας για τους χειριστές του είναι κυρίως οι παρακάτω:
- Τόρνοι, φρέζες, πλάνες.
- Μεγάλα πριόνια κοπής (παλινδρομικά).
- Μεγάλα δράπανα..
- Πρέσες καμπύλωσης / διαμόρφωσης φύλλων μετάλλου.


Εκτέλεση εργασιών

Κατά την εκτέλεση εργασιών με εργαλειομηχανές τα κοπτικά εργαλεία και τα επεξεργαζόμενα τεμάχια τοποθετούνται και σταθεροποιούνται στις αντίστοιχες θέσεις των μηχανών. Η ταχύτητα περιστροφής των κινητών μερών των μηχανών εξαρτάται από το κράμα του τεμαχίου που κατεργάζεται. Επειδή κατά την επαφή του κοπτικού εργαλείου με το επεξεργαζόμενο τεμάχιο αναπτύσεται υψηλή τριβή, σε πολλές περιπτώσεις διοχετεύεται σε εκείνο το σημείο, συνεχώς ή κατά διαστήματα, μείγμα ειδικών υγρών ψύξης για να αποτραπεί η οξείδωση του τεμαχίου και να διευκολυνθεί η διαμόρφωση του (αποφυγή απολέπισης του υλικού). Κατά τη διαμόρφωση των τεμαχίων είναι απαραίτητη η μετακίνηση των τεμαχίων ή του κοπτικού εργαλείου. Οι μετακινήσεις αυτές γίνονται με χειρισμό ειδικών μηχανισμών (βερνιέρων) που επιτρέπουν την μικρότερη μετακίνηση των τεμαχίων. Και στις δύο περιπτώσεις ο εργαζόμενος δεν εμπλέκεται άμεσα με τα περιστρεφόμενα τεμάχια.

Κίνδυνοι

Οι γενικοί κίνδυνοι από το χειρισμό εργαλειομηχανών προκύπτουν από την ύπαρξη κινούμενων μερών σε αυτές και από τη χρήση κοπτικών εργαλείων. Εάν τα κινούμενα μέρη (εργαλεία ή τεμάχια εξοπλισμού) δεν προσδεθούν στους μηχανισμούς κίνησης υπάρχει πιθανότητα εκτίναξης τους με κίνδυνο να προκληθούν σημαντικές βλάβες στους γύρω εργαζόμενους.

Κατά τη χρήση των εργαλειομηχανών παράγονται ρινίσματα από το επεξεργαζόμενο υλικό τα οποία, όταν η ταχύτητα των κινούμενων μερών είναι υψηλή, μπορεί να εκτιναχθούν. Ιδιαίτεροι κίνδυνοι προκαλούνται κατά την υπερθέρμανση των επεξεργαζομένων τεμαχίων, οπότε υπάρχει κίνδυνος εκτίναξης, όχι μόνο ρινισμάτων, αλλά και σκλιθρών μεγάλου μεγέθους. Τα ρινίσματα ή σκλίθρες μπορεί να προκαλέσουν τραυματισμούς (κοψίματα ή μικροεγκαύματα διότι τα εκτινασόμενα τεμάχια είναι εξαιρετικά θερμά) ιδιαίτερα στην περιοχή του προσώπου. Ο σοβαρότερος κίνδυνος τραυματισμού αφορά στα μάτια διότι ακόμα και πολύ μικρά ρινίσματα μπορεί να προκαλέσουν σημαντικές βλάβες. Οι κίνδυνοι αυτοί είναι ιδιαίτερα αυξημένοι σε μεγάλες εργαέιομηχανές κοπής (π.χ στα μεγάλα δράπανα) δεδομένων και των μεγάλων ταχυτήτων περιστροφής που χρησιμοποιούνται στις μηχανές αυτές. Οι παραπάνω κίνδυνοι εντείνονται εάν ο χειριστής της μηχανής πλησιάσει κοντά στο σημείο κοπής για να ελέγξει την πρόοδο της επεξεργασίας ενώ η εργαλειομηχανή παραμένει σε λειτουργία. Κατά την προσέγγιση των χειριστών των μηχανών στο σημείο επεξεργασίας υπάρχει κίνδυνος παράσυρσης τμημάτων του ιματισμού τους που πιθανώς κρέμονται (ζώνες, μανίκια κ.λ.π.) από τα κινούμενα μέρη των εργαλειομηχανών, προκαλώντας σοβαρούς τραυματισμούς, ακρωτηριασμούς ή θάνατο. Η χρήση γαντιών σε συνδυασμό με την προσέγγιση των χεριών σε κινητά μέρη των εργαλειομηχανών αποτελεί ένα σημαντικό σφάλμα που μπορεί να καταλήξει σε παράσυρση του γαντιού με σοβαρό τραυματισμό του χεριού ή ακρωτηριασμό.

Κίνδυνοι προκαλούνται από τη χρήση υγρών ψύξης στα εργαλεία και στο σημείο επεξεργασίας. Τα υγρά αυτά είναι έλαια ή ειδικά μείγματα ελαίων και νερού. Κατά την έναρξη της διοχέτευσης ή και καθ’ όλη τη χρήση των παραπάνω υγρών, εάν δεν είναι επαρκής η παροχή τους, μπορεί να προκληθούν καπνοί. Εάν η παροχή είναι πολύ υψηλή μπορεί να εκτινάσσονται και ποσότητες του υγρού σχηματίζοντας αερολύματα. Ιδιαίτερα προβλήματα δημιουργούνται από τη χρήση λιπαντικών ελαίων σαν μέσο ψύξης. Η επαφή με τα παραπάνω υγρά χωρίς αδιαπέραστα γάντια μπορεί να προκαλέσει δερματίτιδες ή αλλεργικές αντιδράσεις ενώ παρατεταμένες περίοδοι εισπνοής των σταγονιδίων τους μπορεί να προκαλέσουν παθήσεις του αναπνευστικού όπως βρογχίτιδα και άσθμα. Το ασφαλές όριο, σύμφωνα με το NIOSH, για τη συγκέντρωση τέτοιων υγρών στον αέρα είναι 0.5 mg/m3.Επίσης στα υγρά αυτά έχει παρατηρηθεί διεθνώς ανάπτυξη βακτηριδίων (συνήθως θειοβακτήρια) ιδιαίτερα εάν χρησιμοποιούνται σε ανάμειξη με νερό.

Συγκολλήσεις – Θερμές κοπές

Οι θερμές εργασίες στους χώρους της παραγωγής και των συνεργείων μιας βιομηχανίας είναι κυρίως οι παρακάτω:
~ Ηλεκτροσυγκολλήσεις.
~ Συγκολλήσεις με πυρσό.
~ Κοπές με πυρσό.
~ Συγκολλήσεις με θερμή διάτρηση (hot – tapping).

Περιγραφή εργασιών

Οι ηλεκτροσυγκολλήσεις που εκτελούνται στα βιομηχανικά συνεργεία είναι συνήθως είτε απλές είτε σε αδρανή ατμόσφαιρα αργού (Ar). Η απλή ηλεκτροσυγκόλληση εκτελείται στις περιπτώσεις συγκολλήσεων μικρής κλίμακας. Κατά τη συγκόλληση το ηλεκτρικό τόξο αυξάνει τη θερμοκρασία στην περιοχή κόλλησης με αποτέλεσμα να υπάρχει κίνδυνος οξείδωσης του συγκολλούμενου υλικού. Κατά την απλή συγκόλληση τα ηλεκτρόδια περιβάλλονται από ειδικό προστατευτικό στρώμα, οπότε κατά τη συγκόλληση παράγονται αέρια και ειδική σκουριά που προστατεύει την περιοχή κόλλησης από οξειδώσεις. Το προστατευτικό στρώμα ανάλογα με τον τύπο του περιέχει κυτταρίνη, σόδα, οξείδια τιτανίου (ρουτίλιο), φθορίδια ή πούδρα μετάλλων. Στην ηλεκτροσυγκόλληση σε προστατευτική ατμόσφαιρα αργού, το ηλεκτρόδιο είναι γυμνό και η οξείδωση του σημείου κόλλησης αποτρέπεται με τη διοχέτευση αδρανούς αερίου αργο γύρω από το ηλεκτρόδιο.

Οι κοπές με πυρσό εκτελούνται σε κοπές μεγάλης κλίμακας, ιδιαίτερα σε τεμάχια μεγάλου πάχους στα οποία η κοπή με πριόνι ή δίσκο δεν είναι αποτελεσματική. Οι συγκολλήσεις με πυρσό ακετυλενίου / οξυγόνου εκτελούνται σε μεγάλης κλίμακας συγκολλήσεις σε σιδηρούχο εξοπλισμό ενώ οι συγκολλήσεις με πυρσό προπανίου εφαρμόζονται σε συγκολλήσεις χαλκοσωλήνων στα τοπικά δίκτυα πόσιμου νερού. Στις συγκολλήσεις με πυρσό είναι δυνατό να χρησιμοποιηθεί και βοηθητικό ηλεκτρόδιο το οποίο συνήθως διαθέτει κατάλληλη προστατευτική επένδυση. Οι συγκολλήσεις με θερμή διάτρηση εκτελούνται για την ένωση ή σύνδεση στοιχείων εξοπλισμού ενώ αυτά παραμένουν σε λειτουργία. Συνήθως συγκολλάται ένας σωλήνας με μια βαλβίδα στον εξοπλισμό και κατόπιν η σύνδεση εκτελείται με διάτρηση στο σημείο συγκόλλησης με κατάλληλο εργαλείο. Η διαδικασία θερμής διάτρησης αποτελεί μία πολύ λεπτή εργασία με εξαιρετικούς κινδύνους και εκτελείται σε περιπτώσεις όπου δεν είναι δυνατό να γίνει επιτυχής απομόνωση του εξοπλισμού και μόνο όταν είναι υπό έλεγχο το περιεχόμενο του εξοπλισμού. Υπάρχουν σημαντικοί περιορισμοί για την εκτέλεση της θερμής διάτρησης που έχουν σχέση με τη φύση του περιεχομένου του εξοπλισμού στον οποίο θα γίνει θερμή διάτρηση (περιεκτικότητα υδρογόνου, πιθανότητα αντίδρασης κατά τη θέρμανση της αρχικής συγκόλλησης ή και κατά την τελική διάτρηση) αλλά και με τον ίδιο τον εξοπλισμό (πάχος τοιχώματος, θερμοκρασία, πίεση).

Σε όλες τις παραπάνω κατεργασίες οι εργαζόμενοι πρέπει να φέρουν πάντοτε και συνεχώς τον ειδικό προστατευτικό εξοπλισμό που είναι τα γάντια και τα ειδικά γυαλιά, τα οποία θα προστατεύουν τα μάτια τους από τις ακτινοβολίες των ηλεκτρικών τόξων των μηχανών ηλεκτροσυγκολλήσεων.