Η σημασία της πιστοποίησης και η συμβολή της στην επανεκκίνηση
Η συζήτηση για την επόμενη μέρα της κρίσης του κορονοϊού και την επανεκκίνηση της οικονομίας οφείλει να συμπεριλάβει την ενίσχυση της παραγωγικής βάσης, με νέους όρους.

Γράφει ο κ. Δημήτρης Βέργαδος, χημικός μηχανικός ΕΜΠ, διευθυντής του Τομέα Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων, Θέσεων και Ενημέρωσης ΣΕΒ.

Η «επιστροφή» της βιομηχανίας και γενικά της ικανότητας της οικονομίας να παράγει ποιοτικά προϊόντα και υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας, και όχι μόνο, είναι ένα από τα χρήσιμα διδάγματα αυτής της περιόδου.
Με την κρίση του κορονοϊού και τις αυξανόμενες απαιτήσεις για μέσα ατομικής προστασίας και σύγχρονο ιατροτεχνολογικό εξοπλισμό, η συμμόρφωση με διεθνώς αποδεκτά πρότυπα, καθώς και η πιστοποίηση που είναι συνδεδεμένη με την ασφάλεια και την ποιότητα ευρύτερα, επανέρχεται στο προσκήνιο.
Η ανάκαμψη
Είναι ενδεικτικό ότι ο βαθμός εξάρτησης μιας χώρας από τη βιομηχανία / μεταποίηση και την τεχνολογία θα παίξει καθοριστικό ρόλο στο ρυθμό επανεκκίνησης της οικονομίας της. Όπως και σε προηγούμενες κρίσεις, χώρες με ισχυρό πολλαπλασιαστή τη βιομηχανία και την τεχνολογία εμφανίζουν μεγαλύτερες αντοχές.
Σύμφωνα με πρόσφατες δηλώσεις (26/4/2020) στο δίκτυο Bloomberg της πρώην επικεφαλής οικονομολόγου του ΟΟΣΑ και νυν της Citigroup κ. Catherine Mann, χώρες με πιο ισχυρή παραγωγική και τεχνολογική βάση είναι πιο πιθανό να δουν μια V-shaped ανάκαμψη (π.χ. Ν. Κορέα, Ταϊβάν), εν αντιθέσει με χώρες που έχουν μεγαλύτερη εξάρτηση από τις υπηρεσίες (Ταϋλάνδη, Σιγκαπούρη).
Επιπλέον, η ανάπτυξη του διεθνούς ανταγωνισμού, μέσα από την αναδιάταξη των διεθνών εφοδιαστικών και παραγωγικών αλυσίδων, δημιουργεί σημαντικές ευκαιρίες. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν σχετικά με τη νέα γεωγραφία της παραγωγής θα συμπεριλάβουν τις παραμέτρους της εγγύτητας και της διασφάλισης της παραγωγικής συνέχειαςμ σε όρους ποιότητας και αξιοπιστίας.
Παραγωγή, μεγέθυνση και πιστοποίηση
Στο νέο τοπίο που αναμένεται να διαμορφωθεί, σημαντικός παράγοντας για την αναζωογόνηση της παραγωγικής μηχανής θα είναι και η ευρεία εφαρμογή της πιστοποίησης σε προϊόντα, διαδικασίες και διεργασίες, ακόμη και σε φυσικά πρόσωπα (προσόντα).
Από το πρώτο «κύμα» της διασφάλισης της ποιότητας τη δεκαετία του ’90, με τα πρότυπα ISO 9000, μέχρι σήμερα, η πιστοποίηση έχει εξελιχθεί και καλύπτει ευρύτερα θέματα ESG (Environmental, Social and Governance), με σημαντικές επιδράσεις σε επενδυτικές και καταναλωτικές αποφάσεις. Σε ώριμες οικονομίες, έχει καταγραφεί ότι η πιστοποίηση μπορεί να πετύχει μεγέθυνση του ΑΕΠ μέχρι και 0,8%.
Στην Ελλάδα, τα στοιχεία δείχνουν ότι η εγχώρια αγορά πιστοποίησης παρουσιάζει μεγάλα περιθώρια ανάπτυξης, εάν συγκρίνουμε τις πιστοποιημένες επιχειρήσεις με το συνολικό δυνητικό πλήθος. Ενδεικτικά, το 2018 μόλις 6.165 επιχειρήσεις ήταν πιστοποιημένες στην Ελλάδα με το πιο δημοφιλές πρότυπο, το ISO 9001:2015 (Συστήματα Διαχείρισης Ποιότητας), σε σύνολο 719,5 χιλ. επιχειρήσεων.
Μόνο στον κλάδο της μεταποίησης δραστηριοποιούνται 9 φορές περισσότερες επιχειρήσεις από τις πιστοποιημένες κατά ISO 9001:2015. Ωστόσο, αυτή η απόσταση μεταξύ των πιστοποιημένων επιχειρήσεων και του συνολικού δυνητικού πληθυσμού δεν αποτελεί ελληνικό φαινόμενο, αλλά χαρακτηριστικό που ισχύει και σε άλλες χώρες της Ε.Ε. με παρόμοιο πλήθος επιχειρήσεων με αυτό της χώρας μας, όπως είναι το Βέλγιο, η Πορτογαλία και η Σουηδία.
Η πιστοποίηση συμβάλλει στην παραγωγική μεγέθυνση Τα στοιχεία δείχνουν επίσης ότι δεν έχουν ακόμα γίνει ευρέως αντιληπτά τα οφέλη που προκύπτουν από την πιστοποίηση. Είναι πολύ σημαντικό να ενισχυθούν οι δράσεις διάδοσης της αξίας της πιστοποίησης και ευαισθητοποίησης του επιχειρηματικού κόσμου, με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων μερών (ενώσεων επιχειρήσεων, επιμελητηρίων, δημόσιας διοίκησης, ΕΣΥΠ και ΕΣΥΔ).
Παράλληλα, δεδομένου ότι η συντριπτική πλειονότητα των επιχειρήσεων είναι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, που σε ένα βαθμό διστάζουν να μπουν στον «κόπο» και στο κόστος που συνεπάγεται η διαδικασία απόκτησης πιστοποίησης, είναι ιδιαίτερα χρήσιμο οι δράσεις να αντανακλούν αυτή την ιδιαιτερότητα και να γίνει κατανοητό πως η δυνατότητα εφαρμογής του κατάλληλου προτύπου για μια επιχείρηση όχι μόνο δεν σχετίζεται με το μέγεθός της, αλλά της παρέχει και κατευθυντήριες οδηγίες που βελτιώνουν την αποδοτικότητά της. Είναι επομένως κρίσιμο να αντιληφθούν οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις ότι, χωρίς πιστοποιήσεις, περιορίζονται οι δυνατότητες μεγέθυνσής τους (π.χ. πρόσβαση σε νέες αγορές, προσέλκυση κεφαλαίων, απόκτηση νέων συνεργατών, πρόσβαση σε χρηματοδότηση). Πιο λειτουργική πιστοποίηση
Αναμφισβήτητα, η απόφαση μιας επιχείρησης να εισέλθει στη διαδικασία πιστοποίησης, όταν δεν αφορά υποχρεωτική συμμόρφωση σε εθνική ή ευρωπαϊκή νομοθεσία, αποτελεί μια στρατηγική επιλογή αναβάθμισης, με πολλαπλά οφέλη. Η έμπρακτη δέσμευση της διοίκησης αποτελεί το κλειδί για να ξεκινήσει μια επιχείρηση το ταξίδι προς την πιστοποίηση. Όμως, για να είναι αποτελεσματική η πιστοποίηση, χρειάζεται και η εύρυθμη λειτουργία ενός ολόκληρου υποστηρικτικού συστήματος (βλ. σχετικό σχήμα): της τυποποίησης, της μετρολογίας και της διαπίστευσης, δηλαδή των τεχνικών προδιαγραφών, της αξιοπιστίας αποτελεσμάτων και της αμεροληψίας αξιολόγησης.
Το Εθνικό Σύστημα Υποδομών Ποιότητας (ΕΣΥΠ) και το Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης (ΕΣΥΔ) έχουν ως αντικείμενο τη διασφάλιση της πιστοποίησης. Όμως, οι συνεχείς αλλαγές δομών και διοικήσεων έχουν προκαλέσει πολλαπλές δυσλειτουργίες. Γι’ αυτό είναι κρίσιμο να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις ωρίμανσης και ενδυνάμωσής τους, με επίκεντρο τη σταθερή και διαχρονική πολιτική στήριξη διοικήσεων που να έχουν την κατάλληλη τεχνογνωσία κι έχουν στόχο τον εκσυγχρονισμό της λειτουργίας και την ενίσχυση της εξωστρέφειας. Παράλληλα, είναι σημαντικό να αυξηθεί η αναγνωρισιμότητα και αξιοποίηση της πιστοποίησης στη δημόσια διοίκηση και στην παραγωγή νομοθετικού έργου.
Ο ΣΕΒ έχει εκπονήσει σειρά προτάσεων για τη βελτίωση του υποστηρικτικού συστήματος της πιστοποίησης και την παραγωγή του νομοθετικού έργου, τις οποίες παρουσίασε σε έκθεσή του με θέμα «Οφέλη της πιστοποίησης για τις επιχειρήσεις και την οικονομία», που είναι διαθέσιμη στην ιστοσελίδα του ΣΕΒ (www.sev.org.gr) .