Νέο αναπτυξιακό μοντέλο και παραγωγική μεγέθυνση σήμερα

 

Άρθρο κ. Δημήτρη Βέργαδου*

Η συζήτηση για το αναπτυξιακό μοντέλο της χώρας θα έπρεπε να αποτελεί μια οιονεί άσκηση δημόσιας πολιτικής και με διαδικασία οργανωμένης μεθοδολογίας, που να κινητοποιεί τις εθνικές δυνάμεις της παραγωγής, της εργασίας και της κοινωνίας των πολιτών βάσει κοινών στόχων και με το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον. Η διαχρονική όμως αδυναμία μας να ανταποκριθούμε στην πρόκληση ενός εθνικού σχεδιασμού που να ορίζεται από μακροχρόνιο όραμα, διάρκεια και συνέχεια στην εκτέλεσή του (από την εκάστοτε κυβέρνηση, αν θέλουμε πράγματι να εννοούμε τον όρο «εθνικός» σχεδιασμός), αξίζει από μόνη της ιδιαίτερη ανάλυση και αναστοχασμό.

Η συμμετοχή μας στην ευρωπαϊκή οικογένεια, παρά τα πολλαπλά οφέλη που έφερε για την ελληνική οικονομία και την κοινωνία, η αλήθεια είναι ότι συνάμα αδρανοποίησε σε ένα σημαντικό βαθμό την ικανότητα παραγωγής ενδογενούς πολιτικής με αναπτυξιακό πρόσημο.

Η «μανιχαϊστική» πολλές φορές μεταφορά ευρωπαϊκών πολιτικών στη χώρα –και η ανυπαρξία σοβαρών εθνικών επεξεργασιών– σίγουρα δικαιολογούνταν εν μέρει από τη συμπαγή φύση των διεθνών συσχετισμών και τη θέση μας εντός της ευρωπαϊκής «οικογένειας».

Όμως σήμερα που βασικές και κυρίαρχες γεωπολιτικές και οικονομικές μεταβλητές αλλάζουν, ή τουλάχιστον επανακαθορίζονται εξαρχής, πρέπει να επανέλθουμε δυναμικά στο θέμα της διαμόρφωσης του αναπτυξιακού μας μοντέλου, βάσει ενός εθνικού σχεδιασμού. Και ακόμα περισσότερο, χρειαζόμαστε μια πολιτική στρατηγικού βάθους που οφείλει να διαφοροποιήσει και συγχρόνως να εμπλουτίσει το παραγωγικό μας υπόδειγμα, με βάση τους νέους συσχετισμούς της εποχής και με ετοιμότητα σε δραστικές αλλαγές, ανά πάσα στιγμή.

Η κλιματική κρίση, και συνεπακόλουθα η υιοθέτηση αρχών και πολιτικών βιώσιμης «πράσινης» ανάπτυξης, η ψηφιοποίηση και η δραστική αλλαγή των πρακτικών εργασίας, παραγωγής και κατανάλωσης, η ανάπτυξη ειδικών γνώσεων, δεξιοτήτων και ικανοτήτων για την προσαρμογή μας σε όλα τα παραπάνω, και φυσικά η επιτακτική ανάγκη ενίσχυσης και διαφοροποίησης της παραγωγικής μας βάσης, συνιστούν μερικές μόνο από τις οριζόντιες προκλήσεις που αναμένεται να καθορίσουν όχι μόνο το αναπτυξιακό μοντέλο της χώρας μας και το παραγωγικό μας υπόδειγμα στα χρόνια που έρχονται, αλλά πολύ περισσότερο τη διαμόρφωση του οικονομικού και κοινωνικού ιστού.

Στο πλαίσιο αυτό, ίσως είναι μοναδική ευκαιρία να αξιοποιήσουμε για έναν διάλογο ουσίας και διαμόρφωσης πολιτικής την έκθεση Πισσαρίδη. Για την ακρίβεια, η ενδιάμεση έκθεση επαναφέρει στο τραπέζι του διαλόγου κρίσιμα ζητήματα και βασικές μεταρρυθμίσεις, με στόχο να κινητοποιήσει και να αναδρομολογήσει αναπτυξιακές δράσεις.

Άξονες προτεραιοτήτων για παραγωγική μεγέθυνση

Για να επιτύχουμε τον πρωταρχικό στόχο της παραγωγικής μεγέθυνσης, που αποτελεί βασικό πυλώνα της αναπτυξιακής μας στρατηγικής, απαιτείται να λάβουμε υπόψη μας έξι άξονες προτεραιοτήτων. Όπως εύστοχα τους διατύπωσε ο πρόεδρος του ΣΕΒ, κ. Δημήτρης Παπαλεξόπουλος οι προτεραιότητες αυτές είναι:

  1. Η συνέχιση όλων των αναγκαίων οριζόντιων μεταρρυθμίσεων, που δεν αφορούν μόνο τη λειτουργία της βιομηχανίας αλλά συνολικά της οικονομίας (όπως π.χ. το χωροταξικό, την αδειοδότηση, το σταθερό φορολογικό πλαίσιο, την απονομή δικαιοσύνης κ.ά).
  2. Η διατύπωση μιας σύγχρονης και συγκροτημένης βιομηχανικής πολιτικής, ευθυγραμμισμένης με την αντίστοιχη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
  3. Η συστηματική ενίσχυση της ικανότητάς μας να καινοτομούμε.
  4. Η εξασφάλιση ανταγωνιστικού κόστους ενέργειας.
  5. Ο προσανατολισμός ικανών πόρων για επενδύσεις στις κατάλληλες υποδομές (ψηφιακές και πράσινες), σε υποδομές logistics κ.ά.
  6. Η στοίχισή μας πίσω από κρίσιμες επιταγές της εποχής μας, όπως είναι η ψηφιακή επανάσταση, η πράσινη ανάπτυξη και οι κατάλληλες δεξιότητες.

Συγκριτικά πλεονεκτήματα

Στο πλαίσιο αυτό, και με δεδομένο ότι βασικές κατευθύνσεις στις πολιτικές που καλούμαστε να υιοθετήσουμε είναι σε άμεση συνάφεια με τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές πολιτικές, είναι υποχρέωσή μας και ευθύνη να αναδείξουμε δράσεις και σχεδιασμούς που θα αξιοποιούν τις ελληνικές «ιδιαιτερότητες», μετατρέποντάς τες σε συγκριτικά και ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα. Αυτή είναι μάλιστα και μια μείζονα πρόκληση για την εύστοχη και επιδραστική παραγωγή πολιτικής γενικότερα.

Για παράδειγμα, χρειαζόμαστε αποφασιστικές πολιτικές και δράσεις για τη στοχευμένη υποκατάσταση των εισαγωγών σε τρόφιμα και ζωικό κεφάλαιο, καθώς και για τη συνακόλουθη ανάπτυξη του αγροβιομηχανικού συμπλέγματος, με βασική επιλογή την ενίσχυση της πρωτογενούς παραγωγής. Ενδεικτικά, μόνο η Ελλάδα πληρώνει για εισαγωγές κρέατος και αυγών 1 δισ. ευρώ το χρόνο!

Αντίστοιχα, πρέπει να στοχεύσουμε στην εκ νέου παραγωγική αξιοποίηση μοναδικών πρώτων υλών που διαθέτει η χώρα, όπως π.χ. το βαμβάκι (μεγάλη επιτυχία θεωρείται η αναπάντεχη αύξηση εξαγωγών βαμβακιού τα τελευταία χρόνια, για παράδειγμα προς την Ιαπωνία).

Εξίσου επιτακτική είναι η ενίσχυση της φαρμακευτικής βιομηχανίας υψηλής τεχνολογίας (μια και έχουμε ήδη δυνατή βάση στο συγκεκριμένο τομέα) ή η εμβάθυνση σε τομείς βιομηχανικής παραγωγής και τεχνολογίας που είναι (και) πρώτιστης γεωπολιτικής σημασίας, όπως η ανάπτυξη δομών αμυντικής βιομηχανίας, κατά το παράδειγμα του Ισραήλ και φυσικά της γειτονικής Τουρκίας.

Αυτές είναι μερικές μόνο από τις επιλογές που διαθέτουμε, όπου το αναπτυξιακό μοντέλο και το παραγωγικό υπόδειγμα λειτουργούν σε άμεση συνάρτηση με την παραγωγή πολιτικής.

Επιχειρήσεις προστιθέμενης αξίας

Η αναγκαία ενίσχυση της παραγωγικότητας και η στροφή σε ένα νέο μοντέλο προϋποθέτει και τη δραστική μείωση στις αγκυλώσεις, στα βάρη και στα συνολικά εμπόδια που υπάρχουν στη λειτουργία των επιχειρήσεων. Μόνο έτσι θα πετύχουμε την παραγωγική μεγέθυνση και στρατηγική ανάπτυξη των επιχειρήσεών μας –γιατί πράγματι το μέγεθος μετρά, αφού συμβάλλει –υπό προϋποθέσεις, βέβαια– στην αυξημένη παραγωγικότητα με τις οικονομίες κλίμακας.

Από την άλλη, το μέγεθος από μόνο του δεν φθάνει. Απαιτείται σύγχρονη οργάνωση και ικανό μάνατζμεντ, που να μπορεί να μεγιστοποιήσει τα οφέλη του μεγέθους και να παράξει προστιθέμενη αξία, μέσα από την παραγωγική διαφοροποίηση, την καινοτομία και το ευφυές μάρκετινγκ.

Σε μια εποχή που η ψηφιακή επανάσταση αλλάζει τα πάντα και παντού, χρειαζόμαστε και μικρές και μεγάλες επιχειρήσεις που να διασυνδέονται με παραγωγικές αλυσίδες αξίας και, μέσω «έξυπνων» τεχνολογιών, να αποκτούν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και να επιφέρουν την πολυπόθητη σε κάθε κλάδο και οικονομία «προστιθέμενη αξία».

Εν κατακλείδι, είναι στο χέρι μας να συμμετάσχουμε στο νέο διεθνή καταμερισμό και να διακριθούμε, αξιοποιώντας τα ιδιαίτερα παραγωγικά χαρακτηριστικά μας, τα γεωστρατηγικά μας πλεονεκτήματα και, κυρίως, το πολύτιμο ανθρώπινο κεφάλαιό μας.

 

*Ο κ. Δημήτρης Βέργαδος είναι χημικός μηχανικός του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, διευθυντής του Τομέα ΜΜΕ, Θέσεων και Ενημέρωσης ΣΕΒ.

Ελέγξτε επίσης

;

Θ.Φέσσας: Οι προσδοκίες των επιχειρήσεων είναι στα ύψη

Η οικονομία μας ισχυροποιείται. Οι προσδοκίες των επιχειρήσεων για την ανόρθωση της οικονομίας, αλλά και …