Τη δεύτερη θητεία της στην προεδρία του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδος (ΣΒΕ) διανύει η κ. Λουκία Σαράντη, η οποία μιλάει στο περιοδικό «Μετάδοση Ισχύος» για το ρόλο του Συνδέσμου, στέκεται σε κρίσιμα ζητήματα όπως είναι το υψηλό ενεργειακό κόστος, και κάνει την δική της εκτίμηση για το μέλλον του βιομηχανικού κλάδου.
– Κυρία Σαράντη, συγχαρητήρια για την επανεκλογή σας στην ηγεσία του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδος. Μετά από μια ιδιαίτερα απαιτητική τετραετία για τη βιομηχανία, ποια είναι η επόμενη μέρα για το Σύνδεσμο; Ποιες είναι οι βασικές προτεραιότητές σας κατά τη νέα θητεία σας;
– Σας ευχαριστώ θερμά. Η ανανέωση της εμπιστοσύνης των συναδέλφων μου αποτελεί για μένα μεγάλη τιμή αλλά και ευθύνη. Θέλω να ευχαριστήσω όλα τα μέλη του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδος για τη στήριξη και τη συμμετοχή τους στις δράσεις μας.
Στο ΣΒΕ γίνεται μια συλλογική προσπάθεια με σκοπό την ενίσχυση της φωνής της βιομηχανίας σε εθνικό επίπεδο. Την προηγούμενη τετραετία είχαμε θέσει πέντε στρατηγικούς στόχους, που ήταν οι εξής:
- Η στήριξη των ελληνικών επιχειρήσεων απέναντι στις αλλεπάλληλες κρίσεις.
- Ο ψηφιακός μετασχηματισμός και η επένδυση στην καινοτομία.
- Η προώθηση θεμάτων κοινωνικής υπευθυνότητας, ισότητας και περιβαλλοντικής ευθύνης.
- Η ανάπτυξη των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού.
- Η συμμετοχή στο δημόσιο διάλογο με τεκμηριωμένες θέσεις που προάγουν την ανάπτυξη και την κοινωνική ευημερία.
Πράγματι, τα τελευταία χρόνια έχουμε κάνει σημαντικά βήματα, και στη νέα μας πορεία παραμένουμε πιστοί σε αυτούς τους στόχους, θέτοντας όμως σε κεντρικό σημείο και έναν καθοριστικό άξονα: την εξωστρέφεια. Αν έπρεπε να χαρακτηρίσω τη νέα θητεία με μία λέξη, θα ήταν αυτή.
Ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Ελλάδος είναι σήμερα ο μόνος κοινωνικός εταίρος που επικεντρώνεται αποκλειστικά στη βιομηχανική παραγωγή, σε μια εποχή που η «επαναβιομηχανοποίηση» και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας αποτελούν κεντρικά ζητήματα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Παράλληλα, είμαστε ο μόνος κοινωνικός εταίρος με έδρα στην περιφέρεια- στη Θεσσαλονίκη- κάτι που μας επιτρέπει να έχουμε σαφή εικόνα των δυνατοτήτων και των αναγκών της περιφερειακής βιομηχανίας. Η εξισορρόπηση μεταξύ κέντρου και περιφέρειας αποτελεί στρατηγική μας προτεραιότητα.
– Το υψηλό ενεργειακό κόστος εξακολουθεί να επηρεάζει την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων. Πώς κρίνετε τη μέχρι σήμερα πολιτική της πολιτείας και ποιες παρεμβάσεις θεωρείτε αναγκαίες ώστε να υπάρξει σταθερό και προβλέψιμο ενεργειακό πλαίσιο για τις βιομηχανικές επιχειρήσεις;
– Το ενεργειακό κόστος είναι ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζουν σήμερα οι επιχειρήσεις. Οι έντονες διακυμάνσεις στις τιμές του ρεύματος και η συνολικά ακριβή αγορά ενέργειας στην Ελλάδα δημιουργούν συνθήκες αστάθειας, ειδικά για τη μεταποίηση έντασης ενέργειας.
Το ζήτημα δεν είναι απλώς οικονομικό, αλλά υπαρξιακό, γιατί συνδέεται με την πράσινη μετάβαση και τη βιωσιμότητα του παραγωγικού μας μοντέλου. Οι ελληνικές επιχειρήσεις εξακολουθούν να πληρώνουν υψηλότερες τιμές ενέργειας από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, γεγονός που περιορίζει την ανταγωνιστικότητά μας.
Η πολιτεία οφείλει να ακολουθήσει το παράδειγμα άλλων χωρών, και αξιοποιώντας το νέο πλαίσιο της Καθαρής Βιομηχανικής Συμφωνίας (Net Zero Industry Act), να υιοθετήσει μέτρα που θα μειώσουν το κόστος και θα διευκολύνουν την πράσινη προσαρμογή των βιομηχανιών. Η μεταποίηση χρειάζεται ρεύμα καλής ποιότητας και χαμηλού κόστους, δίκτυα που θα επιτρέπουν την αξιοποίηση των ΑΠΕ, καθώς και ένα προβλέψιμο, σταθερό και ανταγωνιστικό πλαίσιο, που θα επιτρέπει στις επιχειρήσεις να επενδύουν με σιγουριά.
– Η πράσινη μετάβαση και η εφαρμογή του Εθνικού Κλιματικού Νόμου ανοίγουν μια νέα εποχή για τη βιομηχανία. Ποιες είναι, κατά τη γνώμη σας, οι μεγαλύτερες προκλήσεις για τις ελληνικές επιχειρήσεις; Πόσο έτοιμες είναι να προσαρμοστούν στις νέες απαιτήσεις;
– Η πράσινη μετάβαση αφορά μια συνολική αλλαγή του τρόπου που παράγουμε, καταναλώνουμε και διαχειριζόμαστε τους φυσικούς πόρους. Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία θέτει φιλόδοξους στόχους για το 2030 και το 2050, οι οποίοι όμως συνεπάγονται υψηλό κόστος προσαρμογής, ιδιαίτερα για τις μικρότερες και μεσαίες επιχειρήσεις.
Η επιτυχία προϋποθέτει συνεργασία πολιτείας και επιχειρήσεων σε έναν σαφή οδικό χάρτη, με μέτρα στήριξης και ειδικούς μηχανισμούς. Ως ΣΒΕ, έχουμε ήδη επισημάνει την ανάγκη δημιουργίας κατάλληλων χρηματοδοτικών εργαλείων, που θα διευκολύνουν την πρόσβαση των επιχειρήσεων σε επενδύσεις εξοικονόμησης ενέργειας και μείωσης του ανθρακικού αποτυπώματος. Εξίσου κρίσιμος είναι και ο εκσυγχρονισμός του ηλεκτρικού δικτύου, ώστε να εξασφαλίζεται σταθερή παροχή ενέργειας και μεγαλύτερη διείσδυση των ΑΠΕ.
Στον ΣΒΕ θεωρούμε ότι η πράσινη μετάβαση είναι μονόδρομος, αλλά η προσέγγισή της χρειάζεται ρεαλισμό και την έμπρακτη στήριξη από την πλευρά της πολιτείας. Δεν μπορούμε να ζητάμε από τις επιχειρήσεις να γίνουν «πράσινες», χωρίς να τους δίνουμε τον απαιτούμενο χρόνο και χωρίς να τους παρέχουμε τα απαραίτητα εργαλεία για να το πετύχουν.
– Το ζήτημα του ανθρώπινου δυναμικού φαίνεται να γίνεται πλέον «κρίσιμο σημείο» για την ελληνική παραγωγή. Η έλλειψη εξειδικευμένων εργαζομένων με τεχνικές δεξιότητες απειλεί την αναπτυξιακή δυναμική. Πού εντοπίζετε τα μεγαλύτερα κενά και ποιες λύσεις μπορεί να δώσει η συνεργασία επιχειρήσεων, εκπαίδευσης και πολιτείας;
– Πράγματι, η έλλειψη εργαζομένων με τις κατάλληλες δεξιότητες είναι ένα από τα πιο σοβαρά εμπόδια για την ανάπτυξη της βιομηχανίας. Το πρόβλημα είναι εντονότερο στην περιφέρεια, όπου η δημογραφική κρίση και η ερήμωση των τοπικών περιοχών επιδεινώνουν την κατάσταση. Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι τα κενά δεξιοτήτων δεν περιορίζονται σε συγκεκριμένες ειδικότητες, αλλά καλύπτουν όλο το φάσμα.
Στον ΣΒΕ έχουμε ασχοληθεί εκτενώς με το ζήτημα. Εκπονήσαμε σε συνεργασία με την Deloitte μια μελέτη που καταγράφει τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε σε σχέση με το ανθρώπινο δυναμικό των επιχειρήσεών μας, τις βέλτιστες πρακτικές και τα επιτυχημένα παραδείγματα, ενώ καταλήγει και σε ένα ολοκληρωμένο πλέγμα 13 προτάσεων για την αντιμετώπισή τους.
Χρειάζεται επαναπροσδιορισμός της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, ώστε να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες απαιτήσεις. Παράλληλα, πρέπει να επανακτήσουμε την ελκυστικότητα της βιομηχανίας ως εργοδότη και να την καταστήσουμε πιο ελκυστική επαγγελματική επιλογή για τους νέους.
Ο ΣΒΕ προγραμματίζει πρωτοβουλίες προς αυτήν την κατεύθυνση, με στόχο να αναδείξει τις πραγματικές δυνατότητες και προοπτικές του κλάδου.
– Η Θεσσαλονίκη και συνολικά η βόρεια Ελλάδα βρίσκονται στο επίκεντρο σημαντικών επενδύσεων σε υποδομές, logistics και ενέργεια. Πιστεύετε ότι η περιοχή μπορεί να εξελιχθεί σε δυναμικό παραγωγικό και εξαγωγικό κόμβο της χώρας; Τι χρειάζεται ακόμη για να αξιοποιηθεί πλήρως αυτό το πλεονέκτημα;
– Η βόρεια Ελλάδα διαθέτει μακρά βιομηχανική παράδοση, ισχυρό εξαγωγικό προσανατολισμό και γεωγραφική θέση που τη συνδέει φυσικά με τα Βαλκάνια και τη νοτιοανατολική Ευρώπη. Η Θεσσαλονίκη, ειδικότερα, υπήρξε ιστορικά κόμβος εμπορίου και μεταφορών, και διαθέτει όλες τις προϋποθέσεις για να ενισχύσει ακόμα περισσότερο αυτό το ρόλο.
Τα τελευταία χρόνια πραγματοποιούνται σημαντικές επενδύσεις σε υποδομές και logistics. Ωστόσο, για να αξιοποιηθούν πλήρως οι δυνατότητες της περιοχής και οι αναδυόμενες ευκαιρίες, χρειάζονται σύγχρονες, λειτουργικές και διασυνδεδεμένες υποδομές: λιμάνια, κάθετοι οδικοί άξονες και ένα αξιόπιστο σιδηροδρομικό δίκτυο.
Ο ΟΛΘ έχει ήδη αναβαθμίσει σημαντικά τις υπηρεσίες του, και με την ολοκλήρωση της σύνδεσής του με το σιδηρόδρομο, τον αυτοκινητόδρομο Πάτρας – Αθήνας – Θεσσαλονίκης – Ευζώνων και την επέκταση του 6ου προβλήτα, θα ενισχύσει ακόμη περισσότερο τη θέση της Θεσσαλονίκης ως εξαγωγικού κέντρου. Από την άλλη βέβαια, η ανεπάρκεια υποδομών σε περιοχές όπως είναι η Θράκη και η Ήπειρος, εξακολουθεί να αποτελεί εμπόδιο για την ανάπτυξη.
– Ποια θεωρείτε ότι είναι σήμερα τα κρίσιμα ζητήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα της χώρας και πώς μπορεί να συμβάλει η βιομηχανία στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς της;
– Τα μεγαλύτερα προβλήματα της εφοδιαστικής αλυσίδας στη χώρα εντοπίζονται πρωτίστως στις υποδομές: σε λιμάνια, σιδηροδρομικό δίκτυο και κάθετοι οδικοί άξονες.
Οι ελλείψεις και τα προβλήματα που όλοι μας βιώνουμε, δυσκολεύουν τόσο την προμήθεια πρώτων υλών, όσο και την εξαγωγική δραστηριότητα των επιχειρήσεων. Παράλληλα, υπάρχουν θεσμικά και χωροταξικά ζητήματα. Το πλαίσιο για τα logistics παραμένει κατακερματισμένο, και αρκετές εγκαταστάσεις δεν πληρούν τις σύγχρονες τεχνικές απαιτήσεις. Όλα αυτά περιορίζουν την αποδοτικότητα των επιχειρήσεών μας και αυξάνουν το κόστος.
Η βιομηχανία, ως κλάδος που δημιουργεί υψηλή προστιθέμενη αξία, μπορεί να λειτουργήσει ως κινητήριος μοχλός για την ανάπτυξη των logistics. Γύρω από κάθε βιομηχανική μονάδα αναπτύσσονται δορυφορικές δραστηριότητες: μεταφορές, αποθήκευση, υπηρεσίες υποστήριξης. Μια ακμάζουσα βιομηχανία σημαίνει και πιο δυναμικές εφοδιαστικές αλυσίδες. Για το λόγο αυτό, ο ΣΒΕ ζητά τη διαμόρφωση μιας μακρόπνοης εθνικής στρατηγικής για την παραγωγική βάση, με υπερκομματική δέσμευση.
– Αν σας ζητούσα να περιγράψετε με μία φράση το μέλλον της ελληνικής βιομηχανίας, ποια θα ήταν αυτή; Και ποιες πρωτοβουλίες σχεδιάζει ο ΣΒΕ για να ενισχύσει τον ρόλο της στον νέο, πιο απαιτητικό, διεθνή ανταγωνισμό;
– Πιστεύω ότι η βιομηχανία μπορεί να πάει καλύτερα. Παρά τις κρίσεις των τελευταίων ετών, ο κλάδος εξακολουθεί να συμβάλλει με το 9% του ΑΕΠ και το 72% των εξαγωγών αγαθών της χώρας. Κάθε θέση εργασίας στη βιομηχανία, δημιουργεί επιπλέον δύο σε συναφείς δραστηριότητες, ενισχύοντας την κοινωνική συνοχή και την περιφερειακή ανάπτυξη.
Ωστόσο, για να παραμείνει η βιομηχανία πυλώνας ανάπτυξης, χρειάζεται συνεχή υποστήριξη απέναντι σε μεγάλες προκλήσεις όπως είναι αυτές που ήδη συζητήσαμε και νωρίτερα: το ενεργειακό κόστος, η πράσινη μετάβαση, οι ελλείψεις σε ανθρώπινο δυναμικό, ο ψηφιακός μετασχηματισμός και οι υποδομές.
Πρωταρχικός στόχος του ΣΒΕ είναι να βοηθήσει στην πράξη τις επιχειρήσεις-μέλη του –αλλά και γενικότερα την ελληνική βιομηχανία– να ανταπεξέλθουν στις προκλήσεις του σήμερα. Για αυτό και το πρώτο που προσπαθούμε να κάνουμε είναι να παρεμβαίνουμε με προτάσεις και δράσεις για την ενίσχυση της ελληνικής βιομηχανίας.
Στο σχεδιασμό μας, για παράδειγμα, είναι να προχωρήσουμε σε πρωτοβουλίες όπως είναι η περαιτέρω εξειδίκευση της μελέτης για την εκπαίδευση και κατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού, την οποία σας ανέφερα προηγουμένως.
Ειδικότερα για τα μέλη μας, οι ομάδες εργασίας του Συνδέσμου μας προτείνουν και οργανώνουν τακτικά ενημερωτικά workshops, για θέματα όπως είναι η πράσινη μετάβαση, οι αρχές της αειφόρου ανάπτυξης, αλλά και ο ψηφιακός μετασχηματισμός. Επικεντρώνονται, δηλαδή, στις σύγχρονες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις μας και από τις οποίες σε μεγάλο βαθμό θα εξαρτηθεί η ανταγωνιστικότητά τους.
Εμείς, ως ΣΒΕ, θα συνεχίσουμε με ολοκληρωμένες προτάσεις και παρεμβάσεις να εργαζόμαστε για τη διεύρυνση της παραγωγικής βάσης της χώρας, για την ενίσχυση της εξωστρέφειας με την παραγωγή διεθνών εμπορεύσιμων προϊόντων, για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, καθώς για την άμβλυνση των περιφερειακών ανισοτήτων· για μια πιο ισχυρή ελληνική βιομηχανία, η οποία θα μπορεί να στηρίξει μια πιο ισχυρή Ελλάδα.
