Σε μια ιδιαίτερη χρονική συγκυρία για τον ΣΕΒΕ, ο πρόεδρος κ. Συμεών Διαμαντίδης μιλάει στο περιοδικό «Μετάδοση Ισχύος» για τις εξαγωγές, για τις προκλήσεις αλλά και για τις προοπτικές που υπάρχουν για τις ελληνικές επιχειρήσεις του βιομηχανικού κλάδου.
Συνέντευξη στο Γιώργο Μουσλή
– Φέτος ο ΣΕΒΕ συμπληρώνει 50 χρόνια από την ίδρυσή του. Τι σημαίνει για εσάς το γεγονός αυτό και ποιες σχετικές δράσεις θα οργανώσετε;
– Η φετινή χρονιά είναι ξεχωριστή για εμάς, καθώς συμπληρώνουμε 50 χρόνια συνεχούς προσφοράς στην προώθηση της ελληνικής εξωστρέφειας. Για εμάς, αυτό το ορόσημο δεν αποτελεί απλώς μια ευκαιρία ιστορικής αναδρομής, αλλά κυρίως αφετηρία για να θέσουμε νέους και ακόμη πιο φιλόδοξους στόχους για το μέλλον.
Ο Σύνδεσμος αποτελεί το μεγαλύτερο φορέα προώθησης της εξωστρέφειας πανελλαδικής εμβέλειας, αντιπροσωπεύοντας πάνω από 800 εταιρείες με 80.000 εργαζόμενους, με συνολικό κύκλο εργασιών 55 δισ. ευρώ και με τζίρο εξαγωγών 30 δισ. ευρώ.
Στο πλαίσιο του εορτασμού, ήδη πραγματοποιήθηκε η πρώτη επετειακή εκδήλωση το Μάρτιο, σε συνεργασία με το Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης. Ήταν μια μαγευτική βραδιά, κατά την οποία μας τίμησαν με την παρουσία τους επιχειρηματίες, μέλη του ΣΕΒΕ και θεσμικοί φορείς.
Η επόμενη μεγάλη μας συνάντηση ήταν τον Ιούνιο, στον αύλειο χώρο του Ναυτικού Ομίλου Βορείου Ελλάδος, με αφορμή την έναρξη της «Ναυτικής Εβδομάδας 2025».
Προγραμματίζουμε και μερικές ακόμα δράσεις, όπως είναι η δημιουργία επετειακού βίντεο και λευκώματος, η διοργάνωση ενός εορταστικού Export Summit και μια μεγάλη συναυλία που θα σηματοδοτήσει το κλείσιμο της επετειακής χρονιάς. Όλες αυτές οι δράσεις στοχεύουν να αναδείξουν τον ρόλο των εξαγωγικών επιχειρήσεων στην ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας και να εμφυσήσουν την εξωστρέφεια στη νέα γενιά.
– Στην πρόσφατη τακτική γενική συνέλευση του Συνδέσμου τονίσατε ότι προτεραιότητα για εσάς αποτελεί η στήριξη των εξαγωγικών επιχειρήσεων, και ιδίως των μικρομεσαίων. Με ποιους τρόπους συμβάλλετε στην ενίσχυση αυτών των επιχειρήσεων και ποιος είναι ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός σας για την περαιτέρω ανάπτυξή τους;
– Η στήριξη των εξαγωγικών επιχειρήσεων και ιδιαίτερα των μικρομεσαίων βρίσκεται στον πυρήνα της αποστολής μας. Για το λόγο αυτό σχεδιάζουμε και υλοποιούμε δράσεις που ανταποκρίνονται στις πραγματικές τους ανάγκες.
Συμβάλλουμε έμπρακτα με την παροχή εξειδικευμένης ενημέρωσης για αγορές-στόχους, με εκπαιδευτικά σεμινάρια, με προγράμματα κατάρτισης, καθώς και με την εκπροσώπηση των μελών μας στην πολιτεία. Παράλληλα, υποστηρίζουμε ενεργά την πρόσβαση των επιχειρήσεων σε χρηματοδοτικά εργαλεία και προγράμματα, διευκολύνοντας τη συμμετοχή τους σε εξαγωγικές δράσεις.
Ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός μας επικεντρώνεται στη δημιουργία ενός ακόμη πιο φιλικού επιχειρηματικού περιβάλλοντος για τις εξαγωγικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις, με στόχο την αύξηση της διεθνούς παρουσίας τους, την υιοθέτηση καινοτόμων και βιώσιμων πρακτικών και την αξιοποίηση νέων τεχνολογιών.
Θέλουμε να δώσουμε σε κάθε ελληνική επιχείρηση τα εργαλεία και την υποστήριξη που χρειάζεται για να μπορέσει να σταθεί ισότιμα στον παγκόσμιο ανταγωνισμό και να συμβάλει στην οικονομική ανάπτυξη της χώρας.
– Στα τέλη Ιουλίου παρουσιάστηκε η δράση «Εξωστρέφεια μικρομεσαίων επιχειρήσεων», που υλοποιείται μέσω του προγράμματος «Ανταγωνιστικότητα» (ΕΣΠΑ 2021-2027). Ποια είναι τα βασικά κριτήρια συμμετοχής και με ποιους τρόπους θα επωφεληθούν οι επιχειρήσεις που θα ενταχθούν στη δράση;
– Η δράση «Εξωστρέφεια μικρομεσαίων επιχειρήσεων» είναι ένα ιδιαίτερα σημαντικό εργαλείο ενίσχυσης των ελληνικών μικρομεσαίων επιχειρήσεων, καθώς χρηματοδοτεί επενδυτικά σχέδια που στοχεύουν στην αύξηση των εξαγωγών και στη βελτίωση της διεθνούς ανταγωνιστικότητάς τους.
Δικαιούχοι είναι μεσαίες, μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις που έχουν τουλάχιστον μία πλήρη διαχειριστική χρήση, διαθέτουν επιλέξιμο κωδικό αριθμό δραστηριότητας (ΚΑΔ), απασχολούν τουλάχιστον έναν εργαζόμενο επί ένα έτος και πληρούν τις προϋποθέσεις ιδίας συμμετοχής (25% του προϋπολογισμού).
Ο ελάχιστος προϋπολογισμός επενδυτικού σχεδίου είναι 80.000 ευρώ, ενώ το ανώτατο ποσό ενίσχυσης φτάνει τις 200.000 ευρώ, με ποσοστό επιδότησης 40-50% ανάλογα με την Περιφέρεια υλοποίησης. Σημαντική προϋπόθεση είναι η αύξηση των εξαγωγών τουλάχιστον κατά 70% της δημόσιας δαπάνης εντός τριών ετών από την ολοκλήρωση της πράξης.
Οι επιχειρήσεις που θα ενταχθούν στη δράση μπορούν να χρηματοδοτήσουν δαπάνες για συμμετοχή σε διεθνείς εκθέσεις στην ΕΕ και σε τρίτες χώρες, δράσεις προώθησης και προβολής, πιστοποιήσεις προϊόντων, προμήθεια εξοπλισμού και άλλες ενέργειες.
– Ο νέος αναπτυξιακός νόμος αποτελεί ένα χρήσιμο χρηματοδοτικό εργαλείο για τις επιχειρήσεις. Θεωρείτε ότι ανταποκρίνεται επαρκώς στις σύγχρονες αναπτυξιακές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ελληνική βιομηχανία; Ποιες βελτιώσεις προτείνετε ώστε να συμβάλει ουσιαστικά στην περαιτέρω ανάπτυξη του κλάδου;
– Χαιρετίζουμε το νέο αναπτυξιακό νόμο, γιατί αποτελεί αναμφίβολα ένα σημαντικό χρηματοδοτικό εργαλείο και μια προσπάθεια θεσμικής απλοποίησης.
Με τις πρόσφατες τροποποιήσεις του, όπως είναι η επέκταση του κινήτρου επιχορήγησης και στις μεσαίες επιχειρήσεις ή η άρση της υποχρέωσης πιστοποίησης από ορκωτό ελεγκτή – λογιστή για έργα άνω των 700.000 ευρώ, έχουν επιλυθεί ζητήματα που δημιουργούσαν ανισότητες και καθυστερήσεις. Παράλληλα, έχουν καταστεί πιο ελκυστικές οι χρηματοδοτικές δυνατότητες και οι φορολογικές διευκολύνσεις που προσφέρει.
Ωστόσο, η εμπειρία μας δείχνει ότι μόνο 3 στις 10 επιχειρήσεις έχουν καταφέρει να αξιοποιήσουν το νόμο, ενώ το 74% από όσες το επιχείρησαν αναφέρουν σημαντική γραφειοκρατία και καθυστερήσεις.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα που παραμένει είναι η έλλειψη επαρκών διαθέσιμων κονδυλίων, γεγονός που έχει εμποδίσει την τελική έγκριση επενδυτικών σχεδίων με υψηλή βαθμολογία, υπονομεύοντας την αξιοπιστία του νόμου και της χώρας ως επενδυτικού προορισμού.
Για να μπορέσει ο αναπτυξιακός νόμος να ανταποκριθεί στις σύγχρονες αναπτυξιακές προκλήσεις, θεωρούμε ότι πρέπει να γίνουν οι ακόλουθες βελτιώσεις:
- Αύξηση των διαθέσιμων κονδυλίων και έκδοση μόνο οριστικών πινάκων επενδυτικών σχεδίων, ώστε να αποφεύγεται η μακροχρόνια αναμονή και η απογοήτευση επενδυτών.
- Προκήρυξη του ειδικού καθεστώτος «Εξωστρέφεια», που θα περιλαμβάνει σε μεγάλο βαθμό άυλες δαπάνες (π.χ. συμμετοχή σε εκθέσεις, πιστοποιήσεις, μάρκετινγκ, logistics, νομικά / συμβουλευτικά έξοδα) ακόμη και αυτόνομα, χωρίς περιορισμό στη σύνθεση των δαπανών.
- Βελτίωση της λειτουργίας του πληροφοριακού συστήματος, ώστε οι επιχειρήσεις να μπορούν να υποβάλουν εγκαίρως αιτήματα ελέγχου και να λαμβάνουν φορολογικές απαλλαγές χωρίς καθυστερήσεις.
Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις δεν έχουν εύκολη πρόσβαση σε δανειακά εργαλεία, όπως είναι το Ταμείο Ανάκαμψης. Συνεπώς, ο αναπτυξιακός νόμος και τα προγράμματα ΕΣΠΑ αποτελούν τις βασικές τους διόδους χρηματοδότησης. Γι’ αυτό είναι κρίσιμο να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα του νόμου, ώστε να μπορέσει να λειτουργήσει ως πραγματικός μοχλός ανάπτυξης για τη μεταποίηση και την εξωστρέφεια της χώρας.
– Ποιες είναι οι σημαντικότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν ειδικότερα οι επιχειρήσεις που βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή της βόρειας Ελλάδας; Ποιες είναι οι δικές σας προτάσεις για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς τους;
– Οι επιχειρήσεις της βόρειας Ελλάδας, παρά το στρατηγικό πλεονέκτημα της γεωγραφικής θέσης της περιοχής, εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικά εμπόδια που επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητά τους.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι το κόστος ενέργειας, το οποίο παραμένει 3 έως 4 φορές υψηλότερο από αυτό σε άλλες χώρες όπως είναι η Ισπανία και η Ιταλία, πλήττοντας ιδιαίτερα τους ενεργοβόρους κλάδους όπως αυτόν του αλουμινίου.
Η κυβέρνηση έχει αναγνωρίσει το ζήτημα· ωστόσο απαιτείται άμεση παρέμβαση προκειμένου να μειωθούν οι τιμές και να προστατευθεί η παραγωγική βάση και η εξαγωγική δραστηριότητα.
Προβλήματα εντοπίζονται επίσης στον χωροταξικό σχεδιασμό και στις αδειοδοτήσεις, που συχνά καθυστερούν 2-3 χρόνια αποτρέποντας νέες επενδύσεις, καθώς και στη βραδεία απονομή δικαιοσύνης, που μπορεί να φτάσει τα 5 έως 10 χρόνια, γεγονός που αποτελεί αποτρεπτικό παράγοντα για ξένους επενδυτές.
Επιπλέον, οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εξεύρεση εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού λόγω δημογραφικών τάσεων και brain drain, γεγονός που περιορίζει την ανάπτυξη νέων παραγωγικών δραστηριοτήτων.
Από την άλλη πλευρά, η βόρεια Ελλάδα διαθέτει σημαντικά αναπτυξιακά πλεονεκτήματα: Τα λιμάνια Θεσσαλονίκης, Καβάλας και Αλεξανδρούπολης εκσυγχρονίζονται, με το λιμάνι της Θεσσαλονίκης να αποκτά νέα προβλήτα, που θα μπορεί να υποδέχεται μεγάλα πλοία από διεθνείς προορισμούς. Παράλληλα προωθείται η δημιουργία του Logistics Center στο στρατόπεδο Γκόνου, κάτι που ήταν πρόταση του ΣΕΒΕ και θα λειτουργήσει ως διαμετακομιστικός κόμβος για την Ευρώπη.
Ωστόσο, για να αξιοποιηθούν οι ευκαιρίες αυτές, απαιτείται η επιτάχυνση των σιδηροδρομικών συνδέσεων, ώστε τα λιμάνια να συνδεθούν αποτελεσματικά με τα δίκτυα της κεντρικής Ευρώπης.
Ο ΣΕΒΕ προτείνει ένα ολοκληρωμένο πακέτο μέτρων, στο οποίο περιλαμβάνονται τα εξής:
* Άμεση μείωση του κόστους ενέργειας.
* Απλοποίηση και ψηφιοποίηση διαδικασιών αδειοδότησης και χωροταξικού σχεδιασμού.
* Επιτάχυνση της απονομής δικαιοσύνης.
* Επενδύσεις σε εκπαίδευση και κατάρτιση, ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες της αγοράς εργασίας.
* Στήριξη των υποδομών logistics και των μεγάλων έργων της Θεσσαλονίκης, όπως είναι αυτά του μετρό, της υπερυψωμένης λεωφόρου ταχείας κυκλοφορίας «Flyover» και της ανάπλασης της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης.
– Πρόσφατα υπογράψατε πρωτόκολλο συνεργασίας με το Επιμελητήριο Ιωαννίνων. Τι σηματοδοτεί και σε ποιους άξονες θα κινηθεί αυτή η συνεργασία;
– Η υπογραφή του πρωτοκόλλου συνεργασίας με το Επιμελητήριο Ιωαννίνων σηματοδοτεί ένα στρατηγικό βήμα για την ενίσχυση της επιχειρηματικής εξωστρέφειας και της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της Ηπείρου.
Η Περιφερειακή Ενότητα Ιωαννίνων παρουσιάζει εντυπωσιακή δυναμική, με εξαγωγές ύψους 293,4 εκατ. ευρώ το 2024 αυξημένες κατά 11,7% σε σχέση με το 2023, και με αναλογία εξαγωγών / εισαγωγών στο 103,3%. Παρά τις θετικές αυτές επιδόσεις, οι εξαγωγές της περιοχής αντιπροσωπεύουν μόλις το 0,2% του εθνικού συνόλου, γεγονός που δείχνει την ανάγκη για περαιτέρω ανάπτυξη και στήριξη.
Η συνεργασία μας με το Επιμελητήριο Ιωαννίνων κινείται σε συγκεκριμένους άξονες:
* Χαρτογράφηση του εξαγωγικού δυναμικού της περιοχής.
* Διοργάνωση εξειδικευμένων workshops.
* Υποστήριξη για συμμετοχή σε διεθνείς εκθέσεις και σε εμπορικές αποστολές.
* Ενίσχυση του e-exporting.
* Αξιοποίηση ευρωπαϊκών και εθνικών χρηματοδοτικών εργαλείων.
* Διασύνδεση με διεθνή εμπορικά δίκτυα.
Στρατηγικός στόχος που τέθηκε από κοινού είναι έως το 2035 να διπλασιαστεί ο αριθμός των εξαγωγικών επιχειρήσεων της περιοχής, ενώ όραμά μας είναι και η δημιουργία Τοπικού Γραφείου Εξαγωγικής Στρατηγικής (Export Desk), που θα παρέχει συνεχή υποστήριξη στις επιχειρήσεις με εξαγωγικό προσανατολισμό.
– Οι γεωπολιτικές εξελίξεις και ανατροπές, οι εμπορικοί πόλεμοι και τα προβλήματα στις εφοδιαστικές αλυσίδες επηρεάζουν έντονα το διεθνές εμπόριο. Πώς επηρεάζονται οι Έλληνες εξαγωγείς και πώς παρεμβαίνει ο ΣΕΒΕ;
– Οι γεωπολιτικές εξελίξεις των τελευταίων ετών, οι εμπορικοί πόλεμοι, οι κυρώσεις, οι αυξανόμενοι δασμοί και οι συχνές διαταράξεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες έχουν δημιουργήσει ένα ασταθές διεθνές περιβάλλον, το οποίο επηρεάζει άμεσα τις ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις.
Η αύξηση του κόστους μεταφοράς, οι καθυστερήσεις στην τροφοδοσία πρώτων υλών και η αβεβαιότητα για την εξέλιξη βασικών αγορών οδηγούν σε πιέσεις στα περιθώρια κέρδους και δυσκολεύουν τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό των επιχειρήσεων.
Ο ΣΕΒΕ παρεμβαίνει ενεργά σε αυτό το πλαίσιο, προωθώντας θεσμικές προτάσεις προς την ελληνική πολιτεία για τη λήψη μέτρων στήριξης, με χρηματοδοτικά εργαλεία, εγγυοδοτικά σχήματα και δράσεις επιδότησης του κόστους μεταφοράς.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα της παρέμβασής μας αποτελεί η προσπάθεια για την άρση των δασμών που επέβαλαν οι ΗΠΑ σε ελληνικά προϊόντα όπως είναι το ελαιόλαδο, η φέτα και οι ελιές. Ο ΣΕΒΕ βρίσκεται ήδη σε επαφή με ανθρώπους του περιβάλλοντος του προέδρου Τραμπ, προκειμένου να εξαιρεθεί εκ νέου η Ελλάδα από τους δασμούς εισαγωγής, όπως είχε επιτευχθεί και το 2019. Στόχος μας είναι να προστατευθεί η ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων σε μια αγορά 350 εκατομμυρίων καταναλωτών που αποτελεί στρατηγικό προορισμό για τις ελληνικές εξαγωγές.
Είμαστε αισιόδοξοι ότι με συντονισμένες προσπάθειες και έγκαιρες παρεμβάσεις, η Ελλάδα μπορεί να βγει ισχυρότερη από τις σημερινές προκλήσεις και να εδραιώσει ακόμη περισσότερο τη θέση της στον παγκόσμιο εμπορικό χάρτη.
– Ποιες είναι η εκτιμήσεις σας για το μέλλον των ελληνικών επιχειρήσεων στον τομέα των εξαγωγών; Ποιες θεωρείτε ότι είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που θα αντιμετωπίσουν τα επόμενα χρόνια;
– Οι προοπτικές για τις ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις είναι ιδιαίτερα θετικές. Τα τελευταία χρόνια οι εξαγωγές έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας, συμβάλλοντας με ποσοστό άνω του 50% στο ΑΕΠ. Πιστεύουμε ότι η τάση αυτή θα συνεχιστεί, καθώς οι ελληνικές επιχειρήσεις επενδύουν σε ποιότητα, καινοτομία και διαφοροποίηση, αποκτούν παρουσία σε νέες αγορές και ενσωματώνουν την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση στα επιχειρηματικά τους μοντέλα.
Να σημειώσουμε επίσης ότι στα πλαίσια της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης συζητήσαμε με τον πρωθυπουργό για την πορεία των ελληνικών εξαγωγών, και καταθέσαμε προτάσεις που θα συμβάλουν καθοριστικά στην ενίσχυση του ΑΕΠ, της απασχόλησης, της εξωστρέφειας και της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών επιχειρήσεων, με απώτερο στόχο την επίτευξη εξαγωγικής επίδοσης 60% εντός της προσεχούς τριετίας, έναντι του 42,7% που καταγράφηκε για το 2024.
Ωστόσο, οι προκλήσεις των επόμενων ετών θα είναι σημαντικές: υψηλό ενεργειακό κόστος, διαταράξεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες, γεωπολιτικές εντάσεις, εμπορικοί πόλεμοι, καθώς και ανάγκη προσαρμογής σε αυστηρότερα περιβαλλοντικά πρότυπα. Επιπλέον, ζητήματα προτεραιότητας θα συνεχίσουν να αποτελούν η έλλειψη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού και η ανάγκη για χρηματοδοτικά εργαλεία που θα διευκολύνουν τις επενδύσεις σε καινοτομία και εξωστρέφεια.
Ο ΣΕΒΕ θα συνεχίσει να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της υποστήριξης της εξαγωγικής κοινότητας, ενισχύοντας τη φωνή των επιχειρήσεων, προτείνοντας πολιτικές που βελτιώνουν την ανταγωνιστικότητά τους και παρέχοντας τεχνογνωσία, δικτύωση και εργαλεία που τις βοηθούν να αναπτυχθούν.
Είμαστε αισιόδοξοι ότι με συντονισμένη προσπάθεια από τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα, οι ελληνικές επιχειρήσεις μπορούν να επιτύχουν το φιλόδοξο στόχο της εξαγωγικής επίδοσης 60% εντός της επόμενης τριετίας και να καταστήσουν την Ελλάδα μία από τις πιο εξωστρεφείς οικονομίες της Ευρώπης.
